وقتی سوگ به احسان ماندگار بدل می‌شود

به گزارش روابط عمومی ستاد مردمی دیه کشور، این حرکت نیک که به نوعی نخستین بار با اهتمام اعضاء هیات امناء ستاد دیه استان آذربایجان شرقی و شهر تبریز مورد توجه و تبلیغ قرار گرفت، به تدریج به دیگر نقاط کشور نیز راه پیدا کرد تا در قالب طرحی مردمی، هزینه‌هایی که معمولاً صرف تاج گل، مراسم و دیگر اقلام تشریفاتی می‌شد، به امر حسنه آزادی زندانیان جرائم غیرعمد اختصاص ‌یابد؛ اقدامی که نتیجه آن، تنها در حدّ یک یادبود نمادین باقی نماند، بلکه بازگشت یک انسان را به آغوش گرم خانواده فراهم نمود.

در تبریز، یکی از خیران نیک‌اندیش و به عبارتی خزانه‌دار ستاد دیه استان آذربایجان شرقی، با اختصاص هزینه احسان و خیرات مادر فقید خود برای آزادی زندانیان جرائم غیرعمد، زمینه‌ساز شکل‌گیری این نگاه شد. پس از آن، نمونه‌های مشابهی در استان‌های مختلف کشور شکل گرفت و اطلاع‌رسانی ستاد دیه کشور درباره این اقدام انساندوستانه، موجب شد این سنت حسنه در نقاط دیگری نیز تکرار شود.

در یکی از تازه‌ترین نمونه‌ها، «محیا فتاحی»، از فعالان عرصه فضای مجازی، در پی درگذشت پدر یکی از دوستان خود، به جای تهیه تاج گل و صرف هزینه برای تشریفات معمول در سایه همدلی چند دوست دیگر مبلغ ۲۰۰ میلیون تومان برای آزادی زندانیان جرائم غیرعمد اختصاص داد.

نُه نفر از دوستان و همراهان این بانوی تهرانی با مشارکت در این حرکت، آن هزینه‌ای را که قرار بود صرف امور تشریفاتی عرض تسلیت کنند، به آزادی زندانیان نیازمند اختصاص دادند. حاصل این همراهی، فراهم شدن زمینه آزادی شش زندانی جرائم غیرعمد از استان‌های مختلف کشور، از جمله بوشهر و یزد بود.

به این ترتیب، سوگ یک خانواده، تنها به اندوه و فقدان محدود نماند؛ بلکه برای چند خانواده دیگر، به روزنه‌ای از امید تبدیل شد. پدر یا مادری که چشم‌انتظار بازگشت عزیز خود بودند، فرزندی که دوری از پدر یا مادر را تحمل می‌کرد و خانواده‌ای که درگیر تبعات یک حادثه یا بدهی ناخواسته بود، با کمک خیرانی که حتی آنان را نمی‌شناختند، دوباره طعم کنار هم بودن را چشیدند.

این نوع نیکوکاری، از این منظر، تفاوتی اساسی با هزینه‌های معمول مراسم سوگواری دارد. تاج گل و بسیاری از اقلام تشریفاتی، پس از چند روز از میان می‌روند؛ اما آزادی یک انسان، اثری است که می‌تواند سال‌ها در زندگی یک خانواده باقی بماند. شاید به همین دلیل است که در سال‌های اخیر، برخی خانواده‌ها و دوستان افراد درگذشته ترجیح داده‌اند به جای هزینه‌هایی که عمر کوتاهی دارند، بخشی از اندوه خود را به فرصتی برای گره‌گشایی از زندگی دیگران تبدیل کنند.

ستاد مردمی دیه نیز با استقبال از چنین اقداماتی، این شیوه را فرصتی برای پیوند میان فرهنگ بزرگداشت اموات و حمایت از زندانیان جرائم غیرعمد می‌داند؛ زندانیانی که بسیاری از آنها نه با قصد ارتکاب جرم، بلکه در پی حوادث، محکومیت‌های مالی یا تعهداتی که توان پرداخت آن را ندارند، گرفتار زندان شده‌اند.

در روزهایی که نبودن یک عزیز، سنگینی بیشتری دارد، می‌توان یاد او را با بازگرداندن یک انسان به خانه، ماندگار کرد. از همین رو شاید زیباترین یادبود برای یک انسانِ از دست‌رفته، شاخه‌ای گل نباشد که چند روز بعد پژمرده می‌شود؛ بلکه دعای خانواده‌ای باشد که پس از مدت‌ها، عزیزی دور از خود را دوباره در آغوش می‌گیرند.